Veelgestelde vragen

Angststoornissen zijn goed te behandelen met een combinatie van cognitieve gedragstherapie en farmacotherapie. Voor sommige mensen is cognitieve gedragstherapie voldoende, anderen hebben daarnaast ook medicijnen nodig.

Cognitieve gedragstherapie houdt in dat er op systematische wijze wordt gewerkt aan het doorbreken van het vermijdingsgedrag en aan het leren hanteren van angstgevoelens/ spanningen. Farmacotherapie houdt in dat medicatie wordt voorgeschreven, namenlijk de zogenaamde SSRI's. Dit zijn medicijnen tegen depressie. Een SSRI is een selectieve serotonine-heropnameremmer, dus een medicijn dat zorgt dat serotonine in het bloed aanwezig blijft. Dit heeft positieve gevolgen voor o.a. de stemming, slaap en emotie.

Ontspannings- en ademhalingstechnieken kunnen de angst stapsgewijs verminderen. De cliënt zal onder begeleiding zijn eigen rampgedachten leren te relativeren.

Wij raden u aan om een zelfhulpboek aan te schaffen. In deze boeken worden de klachten uitgelegd en worden handige oefeningen/ tips gegeven die u zelf kunt toepassen. Deze boeken zijn heel praktisch en voorzien van bijgewerkte verwijzingen naar andere boeken en internetsites.

De volgende titels worden aanbevolen:

• Leven met een paniekstoornis
  F. Sterk& Sjoerd Swaen
  ISBN 90-313-3561-4
• De angst de baas uit de greep van angst
  Dr. Frits Winter (1998)
  ISBN 90 5513 233 3
• Dat durf ik niet
  Theo ijzermans en Anette Heffels (1993)
  ISBN 90 6009 626 6
• Leven met een dwangstoornis
  F.Sterk & Sjoerd Swaen
  ISBN 90-313-3562-2
• Leven met een sociale fobie
  Joke Krogten
  ISBN 90-313-3878-8 Bohn Staffleu Van Loghum
• Ontspan jezelf. Oefeningen voor lichaam en geest.
  B. Peter en W. Gerl (1977)
  ISBN 90 204 3249 4
• Ik word opeens zo raar. Over spanning en hyperventilatie (serie Zorgen voor jezelf)
  Michel Roborgh
  ISBN 90 6009 757 2
• Fobie. Over sociale angstsoornis, straatvrees en andere fobieën (serie spreekuur thuis)
  Paul Wisman en Arthur van Gool (1999)
  ISBN 90 6611 106 2

Er zijn verschillende mogelijkheden. In overleg met uw behandelaar kunt u bekijken welke training het beste bij uw hulpvraag aansluit.

Een aantal voorbeelden van trainingen ivm sociale fobie kunnen zijn:

Sociale Vaardigheidstraining

Aan de slag met vaardigheden rondom 'het opkomen voor jezelf zonder de ander nodeloos te kwetsen'. Met elkaar bespreken we onderwerpen en oefenen we: verzoeken doen, nee-zeggen, gevoelens uiten, kritiek geven, meningen geven, etcetera.

De training bestaat uit 16 wekelijkse bijeenkomsten. Tijdens de training krijgt u opdrachten mee naar huis

Looptraining

De looptraining is voor mensen die last hebben van depressiviteit, hyperventilatie, sociale angst, hypochondrie of lichamelijke klachten met een psychische achtergrond. Uit onderzoek blijkt dat lichaamsbeweging ook positieve effecten heeft op de psychische gesteldheid van de mens. Hierdoor ontstaat namelijk een beter evenwicht tussen uw lichamelijk en psychisch functioneren.
De training is vanaf de atletiekbaan van Haag Atletiek aan de Laan van Poot (in de Vogelwijk) in Den Haag. Een professionele sportinstructeur en een hulpverlener begeleiden u. De training is altijd buiten en is op de atletiekbaan, in het duingebied, op het strand of het naburige park.

De looptraining is 2 keer per week, op maandag en donderdag. U kunt maximaal één jaar aan de looptraining deelnemen.

Familieleden en vrienden van de patiënt kunnen een rol spelen in de behandeling.

Het kan zijn dat u, als partner van de patiënt, een keer wordt meegevraagd voor een gesprek. Door dit gesprek krijgt u meer inzicht in de problemen van uw partner. Daarnaast kan ook de behandelaar in zo'n gesprek meer inzicht krijgen in de problematiek van zijn patiënt.

De gezinsleden kunnen zowel een positieve als negatieve invloed hebben op de behandeling van de klacht. Deze invloed hoeft niet opvallend aanwezig te zijn.

Als familieleden en vrienden loop je natuurlijk ook tegen veel vragen en problemen aan. Bij onderstaande stichtingen bestaan o.a. ondersteuninggroepen en bv. Praatgroepen voor ouders of kinderen van mensen met een angststoornis.

adfstichting.nl
De Angst, Dwang en Fobiestichting zet zich in voor mensen die lijden aan angststoornissen en de bekendheid van de ziektebeelden. 

verlegenmensen.nl
vvm.info@hetnet.nl
Dit is een vereniging die zich inzet voor verlegen mensen.

Een gegeneraliseerde angststoornis wordt ook wel een piekerstoornis genoemd.

Iemand die lijdt aan een gegeneraliseerde angststoornis heeft voortdurend last van vage en niet op de realiteit gebaseerde angsten. Hij voelt zich bedreigd, ongemakkelijk en onrustig, en is zich constant bewust van een vermeend naderend onheil. Naast deze irreële angsten is er vaak op sprake van overmatige bezorgdheid.

Ongeveer 350.000 Nederlanders ondervinden hinder van deze aandoening, die zich meestal tussen de twintigste en veertigste levensjaar manifesteert. Waardoor deze angststoornis ontstaat is niet precies bekend. Hoogstwaarschijnlijk is er sprake van een samenspel tussen diverse factoren. Denk daarbij bijvoorbeeld aan een biologische gevoeligheid, bepaalde karaktereigenschappen, psychosociale factoren en onplezierige ervaringen in de vroege jeugd.

De verschijnselen zijn

• rusteloosheid
• irritaties
• snel vermoeid zijn
• concentratieproblemen
• prikkelbaarheid
• verhoogde spierspanning
• slaapproblemen.

Een paniekstoornis veroorzaakt onverwachte aanvallen van intense angst, gevolgd door de vrees voor nieuwe aanvallen. Soms is er sprake van agorafobie of pleinvrees. Dat wil zeggen dat bij de cliënt een angst ontstaat om op plekken te komen waar hij een nieuwe paniekaanval vreest. Zulke plaatsen zijn bijvoorbeeld straten en pleinen, de supermarkt en het openbaar vervoer. Het vermijden van zulke plekken kan dermate ernstige vormen aannemen dat de cliënt volledig aan huis gebonden raakt. Een agorafobie kan zich overigens ook voordoen zonder dat er sprake is van paniek.

De verschijnselen zijn

• hartkloppingen
• trillen of beven
• transpireren
• benauwdheid
• misselijkheid
• duizeligheid
• angst voor controleverlies.

Mensen met een sociale fobie zijn voortdurend bang in gezelschap een vreemd figuur te slaan. Faalangst en spreekangst zijn voorbeelden van een sociale fobie. De sociale fobie hindert u in de omgang met andere mensen. Dit kan problemen geven op het werk en leiden tot een sociaal isolement.

Praten over de sociale fobie

Dat het moeilijk is om over een sociale fobie te praten, past bij het ziektebeeld. Uw omgeving merkt waarschijnlijk niks van uw sociale fobie. Opkomen voor zichzelf is lastig voor mensen met faalangst of spreekangst. Ze zijn vaak erg verlegen en meestal niet zo assertief. Hulp zoekt men meestal pas in een laat stadium. Depressiviteit en alcoholverslaving zijn problemen die kunnen voortvloeien uit een sociale fobie.

Een sociale fobie herkent u aan:

• trillen
• blozen
• zweten
• misselijkheid
• maag- en darmklachten.

Een specifieke fobie is een intense angst voor een bepaalde situatie, object of dier. Deze angst overstijgt ruimschoots gewone gevoelens van ongerustheid. Bekende fobieën zijn hoogtevrees, vliegangst, claustrofobie of  en extreme angst voor onweer, injecties of de tandarts. Ook heel bekend zijn fobieën voor dieren: muizenfobie, spinnenfobie (arachnofobie), hondenfobie of insectenfobie.

Iemand met een fobie is zich er meestal van bewust dat de angst niet in verhouding staat tot het reële gevaar. Mensen met een vliegangst weten heel goed dat vliegen statistisch gezien een te verwaarlozen kans op een fataal ongeluk oplevert. Er is sprake van een fobie als het dagelijkse leven erdoor min of meer wordt ontregeld. Fobieën komen veel voor. Geschat wordt dat ongeveer één op de tien mensen minstens eenmaal in zijn leven last heeft van een fobie.

De verschijnselen zijn

• hartkloppingen
• trillen
• beven
• transpireren
• benauwdheid
• misselijkheid
• duizeligheid
• angst voor controleverlies.

Soms is faalangst een op zichzelf staande klacht maar vaak is het een van de vele klachten die horen bij een sociale fobie (sociale angststoornis).
In het eerste geval volstaat een cursus Faalangst bij een eerstelijns psycholoog of bedrijfskundige in dienst. In het tweede geval is er sprake van een zeer langdurige ziekte waar lange intensieve behandeling op zijn plaats is. Een sociale angststoornis kan behandeld worden met cognitieve gedragstherapie en farmacotherapie.

Mensen met hypochondrie vrezen vrijwel voortdurend dat zij een ziekte hebben. Meestal gaat het steeds weer om een andere ziekte. Kanker en hart- en vaatziekten scoren in dit verband hoog. Er bestaat geen absolute norm voor het al dan niet lijden aan hypochondrie: de aandoening komt in alle gradaties voor. Als de vrees voor ziekte heel sterk is en minimaal zes maanden achter elkaar aanwezig is, noemen we het hypochondrie. De angst leidt ertoe dat men erg gericht is op lichamelijke verschijnselen. Onschuldige verschijnselen worden geïnterpreteerd als zijnde zorgwekkend.

Hypochondrie is een zichzelf versterkende aandoening. Als gevolg van de angst kunnen lichamelijke reacties ontstaan, zoals maagklachten, duizeligheid en hartkloppingen. Soms ontwikkelen zich slaapproblemen, waardoor de cliënt zich overdag niet uitgeslapen voelt. Dat gevoel wordt vervolgens weer gezien als symptoom van een ziekte. Mensen met hypochondrie bezoeken vaak dokters en lopen daar frustraties op, omdat zij zich met hun klachten niet altijd serieus genomen voelen. De doktersbezoeken vormen dan weer een nieuwe bron van stress. Er ontstaat een negatieve spiraal van klachten, veroorzaakt door de aandoening zelf.

Hypochondrie wordt ook wel ziektevrees of ziektefobie genoemd.

De verschijnselen zijn

• grote aandacht voor lichamelijke klachten
• veelvuldig doktersbezoek
• vermijden of juist dwangmatig raadplegen van informatie over ziekten.

Ja, de Post Traumatische Stress Stoornis valt wel onder angststoornissen, maar wordt op een andere manier behandeld dan met cognitieve gedragtherapie. Vaak wordt men dan ook verwezen naar een afdeling Trauma en niet naar Angststoornissen. De angst is ontstaan naar aanleiding van een traumatische gebeurtenis, waarbij de gebeurtenis vaak herbeleefd wordt en daardoor problemen oplevert in het dagelijks leven. De behandeling richt zich dan op het verwerken van deze traumatische gebeurtenis.
Cognitieve gedragstherapie kan wel als behandelvorm worden ingezet om de fobische gevolgen van de traumatische gebeurtenis (het vermijdingsgedrag) aan te pakken.

Soms (maar niet altijd) maakt trilangst onderdeel uit van sociale angst of verlegenheid.

De vereniging van Verlegen mensen organiseert groepen met lotgenotencontacten
www.verlegenmensen.nl
Postbus 23
6658 ZG Beneden-Leeuwen
tel. 0174-240707